BBC’nin ‘Ölmeden Önce Görülmesi Gereken Yerler’, ‘Yapılması Gereken Şeyler’ tarzı listeleri büyük ilgi gördü. Kitap olarak Türkiye’de de yayımlanan bu listelerin bir de ünlü yiyeceklerle ilgili olanı var. İzleyicilerin oylarıyla derlenen bu liste, kanalın sempatik yemek şefi Ainsley Harriott’ın sunduğu bir program olarak televizyonda da yayınlandı. İşte ‘Ölmeden Önce Tatmanız Gereken 50 Lezzet’.

1. Taze balık Geniş bir kategori ama oy verenler böyle düşünüyor. Taze balık, mümkün olan en az müdahaleyle (mesela ızgara olarak), en güzel yiyeceklerden biri.

2. Istakoz 2. Istakoz Kabuklu deniz ürünlerinin kralı. En iyisini yemek istiyorsanız canlı canlı alıp kendiniz öldürmek zorundasınız. (Eziyete derhal son vermek için kaynar suya baş aşağı sokulması gerekiyor.) İç organları çıkarılan ıstakoz haşlanabilir, ızgara yapılabilir, buharda pişirilebilir. Sonra da erimiş tereyağ, limon suyu veya mayonezle servis edilir.

3. Biftek Dünyanın her yanında etoburların rüyası. Damak zevkinize göre pişmiş, hafif yağlı ve sulu kırmızı eti Arjantin’de de, Paris’te de, İstanbul’da da bulabilirsiniz.

4. Thai yemeği Ekşi, tatlı, acı ve tuzlu tadların baharatlarla zenginleştirilmiş hali. Ana malzeme pirinç. Zaten Thai dilinde yemek yemek, pirinç yemek demek. Başlangıç, ana yemek, tatlı gibi bir ayrım yok. Yemek sonrası taze meyve dışında bir şey de yok.

5. Çin yemeği Çinlilere göre yemek yerken barbarlığı temsil eden çatal bıçağı kullanmaktansa, sûkûnet temsilcisi çubukları kullanmak gerek. Tıbbi özellikler de taşıyan Çin mutfağı, dünyanın en zengin ve en gelişmiş mutfaklarından biri.

6. Dondurma En başarılı süt ürünlerinden biri. Ticari üretimine 1851′de Baltimore’da Jacob Fussell başlamış. Dondurma yerken soğuktan başınızı ağrıtmamanın çareleri; yavaş yiyin ve dondurmayı üst damağınıza yapıştırmayın.

7. Pizza Napoli’de yaratılan ilk pizzalarda yalnızca peynir, yağ, sarmısak ve domates vardı. Biraz da kekik. Otantik pizza için tuğla fırın ve odun ateşi gerekiyor.

8. Yengeç Gurmeler nezdinde ıstakozdan daha az itibar görse de ağız sulandırıcı bir deniz ürünüdür kendisi. Beyaz eti, kıskaçların içindedir, gövdesindeki kahverengimsi kısım da çok lezzetlidir. Kahverengi ekmek, tereyağ ve mayonezle soğuk olarak servis edebilir ya da beyaz etini makarnaya karıştırabilirsiniz.

9. Curry Aslında tek bir baharat (köri) değil, bir pişirme şekli. Hindistan’da kullanılan bir deyim de değil. İngilizler, kırmızı biber, kimyon, kişniş ve zerdeçalla pişirilen yemeklere böyle diyor. Sömürge döneminde Hint baharatlarından etkilenen İngiliz subayları tarafından ithal edilmiş bir pişirme şekli. Yoğurtla ve birayla iyi gidiyor.

10. Karides Tazesinin yerini hiçbir şey tutmaz. Kaynar tuzlu suda bir iki dakikada hazırlanan jumbo karidesin tereyağlı ve kırmızı biberli ızgarası da makbul. Küçük karidesleri soğuk olarak, limon suyu ve tereyağlı kahverengi ekmekle ya da salatada yiyebilirsiniz.

11. Moreton Körfezi böceği Listeye Avustralya’dan giren bu kabuklu, aslında böcek falan değil. Leziz beyaz etinin tadı ıstakozu andırıyor. Memleketinde barbekü edilmiş olarak, buz gibi birayla çok tüketiliyor.

12. Clam chowder İngiliz ve Fransız balıkçıların icadı olduğu söylenen ve kum midyesi, taze balık, sebze, bacon ile krema ya da sütle hazırlanan bu koyu çorba, Amerikalılar tarafından da benimsenmiş. Moby Dick’in bir bölümünde uzun uzun bahsi geçiyor.

13. Barbekü En utangaç erkeği bile usta bir şef haline getiren barbekü, bildiğimiz mangal işte. Burada, mangalda pişirilenlerden söz ediyoruz tabii. Piknik ve bahçe partilerinin vazgeçilmez unsuru. Bol salata ve ekmekle iş bitiyor.

14. Pancake Bir erkeğin mutfakta çocuk mu, yetişkin mi olduğunu anlamak için birebir (miş). Un, yumurta ve süt karıştırılarak hazırlanan bu basit yiyeceği havada kırılmadan çevirip iki yüzünü de pişirmek maharet istiyor.

15. Makarna Çabucak hazırlanışı, herkesin favori yemeği yapıyor makarnayı. Un ve sudan yapılanı, bir de yumurtalı olanı var. 600′den fazla da çeşidi.

16. Midye Brüksel’in midye ve kızarmış patates ikilisi. Genellikle buharda pişirilen midyenin esas mevsimi kış. Haşlandıktan sonra kabuğu açılmamış midye bozuk demektir, haberiniz olsun.

17. Cheesecake En şişmanlatıcı cheesecake konusunda ABD’nin birinciliği tartışılmaz, tabii en ‘iyi’ler de ABD’den çıkıyor. New York da bu lezzetli tatlının merkezi olarak kabul ediliyor. İtalyanlar, cheesecake’i ricotta peyniri ile polenta adı verilen mısır unu peltesiyle veya badem, rom, kırmızı pancar yapraklarıyla yaparken Ruslar Paskalya’da yenen zengin, özel bir tarife sahip…

18. Kuzu eti Kızarmış, naneli bir kuzu etine ya da sarımsak ve biberiyeli kuzu pirzolasına karşı koymak pek mümkün değil. Evde ‘anne’ tarifiyle yapılanların dışında ‘kuzu eti’ yemek için en iyi ülke İspanya. Yeni Zelanda da bu konuda ünlü. Özellikle Maori yerlilerinin ‘hangi’ adı verilen, toprağın altındaki fırınlarda sebzeyle birlikte buharda pişirilen kuzu eti denemeye değer.

19. Kremalı çay Kesinlikle İngilizler’e özgü… Kremanın çok iyi olması şart. Britanya’nın Devonshire ve Cornwall bölgelerinin kreması bir numara olarak kabul ediliyor. Yanında ev yapımı çilek reçeli ve yine İngilizler’e özgü ’scone’ adı verilen kurabiyeler tavsiye ediliyor.

20. Timsah eti Geçmiş dönemlerden bu yana ABD’nin Florida eyaletinde derileri ve etleri için avlandıkları bilinen timsahlar, bugün koruma altındaki hayvanlar arasında. Dolayısıyla ‘birinci sınıf’ mutfaklarda yer almıyor, timsah eti… Tadı neyi mi andırıyor? Ürkütücü görüntüsünün aksine gayet yumuşak, yağsız en favori yeri ise kuyruğu. Etinin tadı ise domuz, tavuk, tavşan etinin kombinasyonu gibi…

21. İstiridye Asırlardır şöhretinden bir şey kaybetmeyen bir afrodizyak. Roma İmparatorluğu’nun devasa ‘libido’sunun bu basit ‘yumuşakça’ üzerine kurulu olduğu söylenir. Öyle ki imparatorlar kölelerini istiridye toplamak için İngiltere kıyılarına gönderir, istiridyenin kilosu altınla eş tutulurmuş. Biraz limon suyu ya da ‘konsantre acı bir sos’ olan ‘Tabasco’ ile yenilmesi tavsiye ediliyor.

22. Kanguru 20. yüzyıla kadar kanguru eti, Avustralya yerlileri Aborjinler’in favori yemeğiydi. Daha ucuz olan koyun ve sığır etinin yaygınlaşmasıyla popülerliğini kaybetti. Avustralya milliyetçiliğinin patladığı 1970′lerin ortasında yine sofralarda yerini aldı. Geyik eti gibi yağ ve kolesterol oranı düşük. Bonfilesi var; kebabı, güveci, böreği de yapılıyor.

23. Çikolata Çıkış yeri Latin Amerika. Mayalar ve Aztekler, tropikal kakao ağacının tohumlarından yapılan yoğun bir içeceği, statü ve zenginlik sembolü olarak kabul ederdi. İspanyol kaşifler sayesinde Avrupa da bu müthiş tatla tanıştı. Çikolatayı neden bu kadar çok seviyoruz? Birinci neden ağızda erimesi ki çikolatanın erime noktası vücut sıcaklığının biraz altında… Ayrıca çikolata yerken vücut endorfin salgılıyor ve mutlu hissediyoruz. Hatta bazı bilimadamlarına göre mutluluğu yüzde 50 oranında artırıyor.

24. Sandviç Atkins Diyeti gibi günümüzün popüler diyetlerine rağmen ayakta kalmayı başardı! ‘Sandviç’e adını veren ise ‘4. Sandwich Kontu’ İngiliz aristokrat John Montagu. Kriket maçları arasında kremalı çayla birlikte yenilmeye başlandı, günümüzde ise farklı damak tatlarına göre pek çok çeşidi var.

25. Meze BBC’nin hazırladığı bu listede ‘Greek food’ olarak yer alan 25′inci kategoriye ‘meze’ dedik çünkü Türk mutfağının da demirbaşlarını içeriyor; patlıcan yemeği ‘musakka’, humus, tarama, zeytinyağlı dolma gibi… Üstelik sert-yağsız salata peyniri (feta), salatalık, domates ve soğanla yapılıp zeytinyağıyla tatlandırılan ‘Greek Salad- Yunan Salatası’na övgüler düzülüyor.

26. Burger Cheeseburger mi çift köfteli ‘double’ mı yoksa üç köfteli devasa ‘triple’ mı? Yıllar geçtikçe çeşitlenen ‘hamburger’, domuz eti anlamına gelen ‘ham’ ve ‘burger’ kelimelerinden oluşuyor ki bu durum biraz yanıltıcı. Çünkü köftesinde (genellikle tüm ülkelerde böyle) domuz eti yok. Bir rivayete göre adını Almanya’nın Hamburg kentinden alıyor. Kökeninin Moğollara kadar uzandığını söyleyenler de var. Amerikalılar tarafından çok seviliyor ve 20. yüzyılın ortalarından itibaren ‘hamburger’ ya da ‘burger’ olarak benimseniyor. Rock’n roll kuşağıyla zirveye çıkıyor.

27. Meksika yemeği Sıcak, baharatlı ve renkli; Meksika gibi! İspanyol kaşifler tarafından Avrupa’da da tanındı ve çeşitli sebzelerle daha da zenginleşti. Ortaya Hispanik- İspanyol bir mutfak çıktı. Klasik tatlardan örnek verelim; burrito (içinde et, tavuk, fasulye olan ‘dürüm’ benzeri bir Meksika yemeği) ve enchiladas (‘Meksika gözlemesi’ olarak bilinen tortilla’ya sarılı tavuklu ya da peynirli, acı soslu, Meksika kremalı bir yemek)…

28. Kalamar En lezzetli deniz ürünlerinden. Yılın her döneminde taze olarak yenebiliyor, derin dondurucuda saklanabiliyor. Japonya’nın büyük kalamarı (ika deniyor) çok ünlü. Halka şeklinde ya da bütün olarak ızgara yapılabiliyor. Japonlar’ın zencefil ve soya soslu özel bir tarifi de var.

29. ABD’de ‘diner’ kahvaltısı Amerikalılar günün ilk yemeğine çok önem verir. Sofrada adeta yok yokturmaple şuruplu (akçaağaç) pancake’ler, waffle’lar, ev işi kızarmış patatesler, yumurta, bacon ve sosisler… Akşam, çay saatine kadar acıkmamanız garanti.

30. Somon Bu balık çoğalmak için doğduğu akarsuya göç etmesiyle bilinir. Denizden geri dönüş yolculuklarında, akıntıya karşı atlar ve genellikle de böyle yakalanırlar. Pasifik ve Atlantik Okyanusu’nun açıklarında çok fark edilmezler. Omega-3 yağ asidi açısından zengindir. Fırında pişirilebilir, ızgarası ya da kızartması da yenir. Fümesi de nefistir.

31. Geyik eti Çiftlik hayvanlarına alternatif sağlıklı bir et. Yağ oranı düşük. Protein, demir, potasyum ve fosfor (dişler ve kemikler için çok yararlı) içerir. Yurtdışında marketlerde satılıyor.

32. Guinea pig Güney Amerika kökenli bu sevimli hayvan, İnkalar’ın geleneksel yemeğiydi. Yağda ya da ateşte kızartılarak hazırlanıyor. Bu yumuşak kemirgenin etinin tadı tavşan etine benziyor.

33. Köpekbalığı Çin Mutfağı’nın vazgeçilmezlerinden. Çorbası çok ünlü, yalnız hayli pahalı. Örneğin bir köpekbalığının yüzgeçlerinden yapılan bu çorbanın fiyatı 10 bin pound’a (yaklaşık 24 bin 500 YTL) kadar çıkabiliyor. Protein açısından zengin.

34. Suşi Japonya’da bir sanat olarak kabul ediliyor. Bir suşi ustası on yılda şef mertebesine yükseliyor. Bu pirinç ve çiğ balıktan oluşan lezzetli ‘rulo’lar, soya soyu, wasabi adı verilen sert hardalı ve zencefille servis ediliyor.

35. Paella İspanyol yemeği. Bölgelere göre farklı tarifleri olsa da sığ metal bir tavada pirinçle yapılıyor. İçinde et ya da deniz ürünleri, sebze, safran ve zeytinyağı var.

36. Barramundi Kuzey Avustralya’nın, kilosu 60′a kadar çıkan ünlü balığı. Bir testere gibi olan solungaçları sayesinde ağları yırtıp kaçabiliyor. Çok zor yakalanıyor.

37. Ren geyiği Ren geyiği asırlar boyunca Norveç, İsveç ve Finlandiya’da ulaşımda kullanıldı, derisinden kıyafet yapıldı, eti sofraların baş köşesinde yerini aldı. Dili ve kalbi lezzetli ama eski dönemlerdeki gibi rağbet görmüyor. Dünyanın başka bölgelerinde ise tütsülenmiş ren geyiği eti bulunabiliyor.

38. Kebap Ülkemizin yegane gururu kebap, BBC’nin listesine 38. sıradan giriyor. Şiş kebap, patlıcanlı kebap, Adana, Urfa, Beyti, döner… Dünyanın pek çok ülkesinde artık bu lezzet tanınıyor.

39. Eskalop Denizlerin altındaki bir hazine gibi, pahalı ve lezzetli. İstiridyeye benziyor. Pişirme süresi çok kısa çünkü o kendine özgü zengin tadını koruması şart. Buharda sarımsak ve limonla pişirin, nefis eskaloplar servise hazır!

40. Avustralya böreği Kökeni İngiltere ama İngilizler gibi börekleri de bu kıtaya göç edince Avustralyalılar sahiplendi. Orta sınıfın favorisi. Patatesli, etli olarak hazırlanıyor, tart hamurunda pişiriliyor. Özellikle rugby ve kriket maçlarında birayla iyi gidiyor.

41. Mango Bu meyvenin Hint kültüründe ‘gizli’ bir rolü olduğunu biliyor muydunuz? Hint mitolojisine göre mango ağacı Tanrı’nın yaratılışının bir transformasyonu ve aşkı sembolize ediyor. Mango tropikal ve yarı tropikal ülkelerde yetişiyor. Yüzden fazla çeşidi var; sarı, kırmızı, turuncu, yeşil…

42. Durian meyvesi Güneydoğu Asya’nın bu ilginç meyvesinin dış kabuğu sert, keskin ve dikenli. Garip görüntüsünden daha da garip olan ise tıkanmış kanalizasyon gibi kokan iç kısmı. Öyle kötü kokuyor ki Singapur gibi bazı ülkeler otellere bile bu meyveyi sokmuyor; toplu taşımada ve uçaklarda da yasak. Afrodizyak özellikleri olduğu biliniyor, tadı ise koyu krema ve çilek karışımına benziyor. Enfes yani…

43. Ahtapot Adı ’sekiz ayaklı’ anlamına geliyor. Bu vantuzlu yumuşakça, Akdeniz ülkelerinde ve Japonya’da çok popüler. Yemeden önce yere vurularak yumuşatılır. Kızartılır ya da haşlanır.

44. Kaburga Barbeküden fümeye kadar farklı tarzlarda hazırlanabiliyor. Özellikle ‘Güney Amerika tarzı’ popüler; bal, ketçap, limon, Tabasco sosu, biber, şeker, sarımsak ve hardalla marine ediliyor.

45. Rozbif Fransızlar nasıl ki kurbağa bacağını kimseye kaptırmazlar, İngilizler de ‘rozbif’lerine sıkı sıkıya bağlıdır. Fırında ağır ama yüksek ateşte pişirilen et, ince ince dilimlenerek servis edilir. Hafiftir.

46. Tapas İspanyol mezeleri diyebiliriz. Barlarda içkinin yanında servis edilir. Nelerden oluşur? Zeytin, deniz ürünleri, köfte, soslu mantar, sebze ve tortilla…

47. Jerk tavuk ve domuz Jamaika tarzı et pişirme şekline ‘jerk’ deniyor. (İngilizce’de görgüsüz, aptal anlamına geliyor!) 1200 yıldır kullanılan bu pişirme tarzında, tavuk ya da domuz eti barbeküde pimento adı verilen tatlı, taze kırmızı biberlerle hazırlanıyor. Yanında rom ve Bob Marley şarkıları tavsiye edilir.

48. Haggis Geleneksel bir İskoç yemeği… Koyun yüreği, akciğeri, karaciğeri iyice kıyıldıktan sonra haşlanır ve çeşitli baharatlarla birlikte koyunun midesine doldurulur. İki saat süreyle haşlanır. Ne kadar iştah açıcı değil mi?!

49. Havyar Roma İmparatorluğu’ndan bu yana pahalı ve lüks bir lezzet. Hazar Denizi’nde yaşayan mersin balığından elde edilen yumurtaların tuzlanmasıyla hazırlanır. Şampanyayla çok iyi gider.

50. Cornish böreği İngiltere’ nin Cornwall yöresine özgü etli, sebzeli börek. Maden işçilerinin açık börek ve turtalardan zehirlenmemesi için keşfedilmiş. Hamurun kıvrılmasıyla iç malzeme dökülmüyor, açıkta kalmıyor. Dolayısıyla hem hijyenik hem de işçileri kötü şanstan kollayan ‘mucizevi’ bir özelliği olduğuna inanılıyor.

Kaynak: Sabah

Alman Bild am Sonntag gazetesi, gramı bir servete bedel olan dünyanın en pahalı maddelerini açıkladı… Gazetede yer alan fiyatlara göre işte dünyanın en pahalı 5 maddesi:

Örümcek zehri: Karadul örümceğine ait 1 gram zehir, 62 bin 500 euro’ya alıcı buluyor. Zehir, örümcekten sağılarak laboratuvarlara satılıyor ve ilaç üretiminde kullanılıyor.

Boğa spermi: Kanada’daki Goldwyn ve Titanic adlı süper boğaların 1 gram ağırlığındaki yoğunlaştırılmış spermi, tam 55 bin euro değerinde.

Kuyrukluyıldız tozu: “Stardust” uydusunun uzayda “Wild II” adlı kuyrukluyıldızdan topladığı tozun gramı 28 milyar euro’ya geliyor. ABD’li gezegenbilimci Amir Alexander, tozun Güneş Sistemi’nin ilk zamanlarına ait olduğunu açıkladı.

Beyaz trüffe mantarı: Bir İngiliz asilzade, geçen ekim ayında açık artırmaya çıkarılan 1.2 kilogram ağırlığındaki beyaz trüffe mantarına 95 bin euro ödedi. Köpekler yardımıyla bulunan mantarın gramı 80 euro’ya geldi.

Yasemin çiçeği esansı: Fransa’nın Grasse kentinde yetiştirilen yasemin çiçeğinin esansı çok değerli. Çünkü yasemin ekili bir tarladan ancak birkaç damla saf yasemin yağı elde edilebiliyor. Bir kilo yasemin esansı piyasada 50 bin euro’ya alıcı buluyor.

Resme tıklayın…

Milyon, milyar, trilyon, katrilyon… Ya sonra??? 450 basamağa kadar bütün sayılar!!

Buradan…

* Atatürk’ün geometri isimli bir kitap yazdığını biliyor muydunuz?

Atatürk, ölümünden bir buçuk yıl kadar önce, üçüncü Türk Dil kurultayından hemen sonra 1936 – 1937 yılı kış aylarında kendi eliyle Geometri isimli bir kitap yazmıştır. Bu 44 sayfalık yapıttaki boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesit, çember, teğet, açı, açıortay, içters açı, dışters açı, taban, eğik, kırık, yatay, düşey, yöndeş, konum, üçgen, dörtgen, beşgen, köşegen, eşkenar, ikizkenar, paralelkenar, yanal, yamuk, artı,eksi, çarpı, bölü, toplam, oran, orantı, türev, alan, varsayı gerekçe gibi terimler Atatürk tarafından türetilmiştir.

Bu konuyla ilgili Ömer L. Örnekol’un tarihsel bir anısı;

“Atatürk, Sivas’a son kez 13 Kasım 1937 tarihinde geldiklerinde, kendilerini, Sivas Lisesinin Kızılırmak oymağı İzcileri olarak istasyonda karşıladık. Yanlarında Kültür bakanı Saffet Arıkan, İçişleri Bakanı Şükrü Kaya, Sabiha Gökçen, İsmail Hakkı Tekçe ve yaveri Naşit Mengü bulunuyorlardı.

Atatürk, lise müdürü matematik öğretmeni Ömer Beygo ve baş yardımcısı, felsefe öğretmeni Faik Dranaz ve öteki ilgililerle birlikte, doğrudan doğruya liseye geldiler. Burada, ilkin, 4 Eylül 1919′da tarihsel kongrenin toplandığı kongre salonunu ve özel odalarını gezdiler ve duygulandılar. Sonra topluluk halinde, lisenin 9 A sınıfında, programdaki geometri (o zamanki adıyla hendese) dersine girdiler. Bu derste bir kız öğrenciyi tahtaya kaldırdılar. Öğrenci, tahtada çizdiği koşut iki çizginin, başka iki koşut çizgiyle kesiştiğini kesişmesinden oluşan açıların arapça adlarını söylemekte zorluk çekiyor ve yanlışlıklar yapıyordu. Bu durumdan etkilenen Atatürk, tepkisini “Bu anlaşılmaz Arapça terimlerle öğrencilere bilgi verilemez. Dersler Türkçe yeni terimlerle anlatılmalıdır” diyerek belirtip ve tebeşiri eline alıp, tahtada çizimlerle “zaviye” nin karşılığı olarak açı, “dılı” nın karşılığı olarak “kenar”; müselles”in karşılığı olarak üçgen gibi Türkçe yeni terimleri kullanarak, birtakım geometri konularını ve bu arada Pisagor teoremini anlattılar.

Atatürk, bugün dilimizde karşılığı “koşut” olan “muvazi” sözcüğünün yerine kullandıkları “paralel” teriminin kökenini açıklarken, Orta Asya’daki Türklerin, kağnının iki tekerleğinin bir dingile bağlı olarak duruş biçimine “para” adını verdiklerini söylediler.

Büyük Önderimiz Atatürk, bu derste aynı zamanda Kültür Bakanına, ders kitaplanın birkaç ay içinde Türkçe terimlerle yeniden yazdırılıp, bütün okullara ulaştırılmasını buyurdular.

Bu tarihsel olaya, Sivas Lisesinin öğrencisi olarak tanık olmam benim için mutlu ve unutulmaz bir anıdır.”

Ömer L. Örnekol, Bilim ve Teknik Dergisi, Kasım 1982.

Ben içki içen biri olmama rağmen içkinin içilecek birşey olmadığına inananlardanım. Ama sangria öyle mi? Nedir sangria? Anlatalım…

Sangria İspanya’da hemen her lokantada bulunan çok hoş kokulu, hafif bir içecektir. Şarap, portakal suyu, portakal ve limonu büyük bir sürahinin içinde karıştırın. Şeker ilave edin, buzdolabında soğutun. Bardaklara birer ikişer buz koyup maden suyunu paylaştırın, sangriayı üzerine doldurun.

6 bardak sek kırmızı şarap
1 1/2 bardak portakal suyu
1 portakal, dilimlenmiş
1 limon, dilimlenmiş
toz şeker
buz
1/2 bardak maden suyu

Elinizin altında şarap varsa kalkın bir deneyin bakalım ne çıkacak ortaya… Yalnız dikkatli için, alkol aldığınızı unutmadan… Zira çok güzeldir içmeye doyamazsınız…

Asıl olarak İspanyollara ait olan bu lezzet dansı, zamanla diğer ülkeler tarafından benimsenmiş ve kendi ağız tatlarına uygun karışımlar ile zenginleştirilmiştir.
http://www.lisashea.com/sangria/
Bu linkte değişik ülkelere ait tarifler yeralmaktadır.
Sangria asıl olarak seramik kaplarda, sürahilerde hazırlanmaktadır.

Saygılarımla,

·Piramit dört ana yöne göre düzenlenerek inşa edilmiştir.

·Piramit dünyanın kara kitlesinin merkezinde yer alır.

·Gize’den (piramitlerin bulunduğu kent) geçen boylam, dünyanın denizleriyle anakaralarını iki eşit parçaya böler. Bu boylam ayrıca kadar üstünden geçen en uzun kuzey-güney yönlü boylam olup, bütün yer küresinin uzunluğuna ölçümünde doğal sıfır noktası oluşturur.

·Piramitlerin açıları Nil’in delta yöresini iki eşit yarıya böler.

·Piramit kusursuz bir jeodezik yöneliş noktasıdır. Nirengi sayesinde göze görünen tüm karaların ölçülebildiğini Napolyon’un bilginleri saptamışlardır.

·Gize’nin üç piramidi aralarında bir Pitagor üçgeni oluşturacak biçimde düzenlenmişlerdir. Bu üçgenin kenarlarının birbirlerine orantısı 3:4:5’tir.

·Piramidin yüksekliğiyle çevresi arasındaki oran bir dairenin yarı çapıyla çevresi arasındaki oranın dengidir. Dört kenarlar dünyanın en büyük ve çarpıcı üçgenlerdir.

·Piramitle hem kürenin hacmi hem de dairenin yüzeyi hesaplanabiliyor.

·Piramit dev bir güneş saatidir. Ekim ortasıyla mart başı arasında düşürdüğü gölgeler mevsimleri ve yılın uzunluğunu gösterirler. Piramidi çeviren taş levhaların uzunluğu bir günün gölge uzunluğuna eşittir. Bu gölgenin taş levhalar üstünde gözlenmesiyle günün 0,2419. bölümünde yılın uzunluğu yanlışsız olarak saptanabiliyordu.

·Piramidin dörtgen biçimli tabanının normal kenar uzunluğu 365,342 Mısır endazesine denk gelir. Bu sayı, tropik güneş yılının günlerinin sayısına eşittir.

·Büyük Piramitle dünyanın merkezi arasındaki uzaklık, Kuzey Kutbu’yla arasındaki uzaklığa eşittir ve Kuzey Kutbuy’la dünyanın merkezi arasındaki uzaklığa eşittir.

·Piramidin tabanının yüzeyi, anıtın yarısının iki katına bölündüğünde pi=3,1416 sayısı elde edilir.

·Piramidin dört yüzünün toplam yüzölçümü piramit yüksekliğinin karesine eşittir.

·Büyük Piramidin tepesi Kuzey Kutbu’nu, çevresi Ekvator’un uzunluğunu temsil eder ve iki uzunluk aynı mikyasa uygunluk gösterir.

Buradan…

Bilmem siz de bazen “bu kelimeye neden bu isim verilmiş”, “ilginç bi ifade, nerden gelmiş acaba” diye düşünür müsünüz? Sizi bilmiyorum ama “takıntılarım” başlığına eklenecek bir durumdur benimkisi.
Kara fatmaya neden bu isim verilmiş. “Lök gibi oturmak” deyimi de nerden çıktı?, “ameliyat”ı kim neye göre koymuş…. diye uzar gider bunlar.
Her birini bulamasam da dil köken bilimcilerinin yaptığı açıklamalar doğrultusunda birkaç kelime ve kökenini sizlerle paylaşmak istiyorum. Dil köken bilimi pozitif bir bilim olmadığından, açıklamalar bazı araştırmacılar açısından tartışılıyor ve uyuşmazlıklar oluşuyor. Bu nedenle, yazdıklarım hakkında farklı bilgisi olanların bunları paylaşması beni sevindirecektir.

Yer, renk, gün, ay, vb. adlarının kökeni

Günler:
1- Pazar: Farsça’daki “bazar”‘dan (yiyecek, öteberi satılan yer, pazar) geliyor. Büyük olasılıkla “pazar yerinin kurulduğu gün” anlamında adını almış.

2- Pazartesi: Herkesin bildiği gibi, “pazar-ertesi”, yani pazarın kurulduğu günden sonraki gün…

3- Salı: Farsça’daki “salis”ten (üçüncü demek) geliyor, yani “haftanın 3. günü”…

4- Çarşamba: Farsça’daki “çehar” (dört) ve “şenbe”den (gün) geliyor (4. gün).

5- Perşembe: Yine Farsça: “penç” (beş) ve “şenbe”den (5. gün)…

6- Cuma: Arapça’daki “cem” (toplanma) kökünden “cum’a”… (cem, cami, cuma, cumhur, cumhuriyet, cemaat, cemiyet, vb. hep aynı kökten türemiştir) Müslüman toplumlarda toplanma günü, cuma…

7- Cumartesi:: “Cuma-ertesi”, yani toplanma gününden sonra gelen gün…

Aylar:
1- Ocak: “Ocak” (ateş yakılan yer, ev yuva) sözcüğüyle doğrudan bağlantısı olsa gerek; yani “ocakların yakıldığı, veya günlerin dışarıda çalışarak-avlanarak değil ocaklarda (evlerde) geçirildiği soğuk ay”…

2- Şubat: Süryanice’de, yeni takvimin ikinci ayına verilen isim (şabat/şobat)… Türkçe’de anlamını korumuş.

3- Mart: Latince’de “Mars” (savaş tanrısı) isminden… ( Özellikle batı toplumları, çoktanrılı din döneminde ay ve günlere tanrıların veya kimi imparatorların vb. ismini vermişlerdir. Tek tanrılı din döneminde birçok dilde bu isimler büyük çoğunlukla değiştirilmiş ama kimi dillerde bir bölümü yine kalmıştır ) Birçok dilde bu ayın adı benzer isimler alır: Maerz (Almanca), mars (Fransızca), maris (Arapça),marzo (İspanyolca),marzo (İtalyanca),march (İngilzce), vb…

4- Nisan: Süryanice’den (nisanna) ay ismi… Aslında bu isim Süryani, Sümer, Akad ve İbrani dillerinde ortak (“nisannus, nasanus, nasanna, nusanus, nusanna” gibi şekilleri var)…

5- Mayıs: Latince’de ay adı (maius)… en büyük anlamındaki “maior”dan geliyor. Büyük olasılıkla bir tanrının (en büyük tanrı?..) adıydı. Bu ay da birçok dilde benzer isimlerle anılıyor: Mai (Almanca),mai (Fransızca),mayo (İspanyolca),maggio (İtalyanca),may (İngilizce), vb…

6- Haziran: Süryanice’de “hazıran” sözcüğü “sıcak” anlamına geliyor. Aynı dilde, bu aya, – “sıcakların başladığı ay” anlamıyla olsa gerek – “hazaran/hazuran” ismi verilmiş.

7- Temmuz: Sümer ve İbrani dillerinde “bey, efendi” anlamındaki “dummuzi” (Sümerce) ve “tammuz” (İbranice) sözcüklerinden geliyor, ancak ismi alış nedeni açık değil.

8- Ağustos: Latince “Augustus”tan (Roma imparatoru’nun adı)… Bir söylentiye göre, Augustus’un dogdugu aya bu isim verilmis. Augustus’un adı da “augus: kutsal” sözcüğünden geliyor.

9- Eylül: Süryanice’de “aylul” (üzüm), yani “üzüm ayı”… Mezopotamya dillerinde hep ortak isim olarak bu kullanılır (Şubat, nisan ve haziran’da olduğu gibi).

10- Ekim: Türkçe “ekme” eyleminden… Tarlaların sürülüp ekildiği ay…

11- Kasım: Bana göre bu isim “titreme, titreşme” anlamlarını taşıyan (Eski Türkçe) “kas, kasma, kasnama” sözcükleriyle ilgilidir. Yani “rüzgarların başlayıp ağaçları, yaprakları titrettiği ay” anlamında…. Yine Türkçe olan “kasırga”‘da da bu anlamın çok güçlü olarak bulunması bu fikri oldukça destekler görünüyor. Yine de tartışmaya açık…

12- Aralık: Türkçe’deki “aralık” sözünden geliyor olsa gerek ancak taşıdığı anlam tam açık değil. 10 aylık takvimden 12 aylık takvime geçişte araya konan bir ay olarak mı bu ismi almış acaba? Tartışılır.

Aslında ben ne Formula 1′e ne de MotoGP’ye ilgi duyardım. Portekiz’de tanıştığım iki dostum Oğuz ve Çağrı sayesinde haftasonlarım sıkıcı olmaktan çıktı. Nasıl oldu bu? Bilen bilir, oralarda haftasonları hayat neredeyse “tamamen” durur. Pazar günü en çekilmez gün olur. Bizim için de öyle oldu. Taa ki biz üç kişi bir pazar günü Atrum Cafe’ye, bize göre F1 Cafe’ye, yarış seyretmeye gittiğimiz ilk güne kadar. Zaten ondan sonra bir daha da bırakamadık:)

Oğuz, bir dahaki Ankara seferini F1 ya da MotoGP gününe denk getir, yine plazmalı bir yerde yaşpasta yiyerek ve limonlu+buzlu kola içerek seyredelim:)) “Coca Cola com gelume é limaõ” ve bir de “Nâu porco mais batata por favor!” hahaha:))”

Bir Ferrari ile F-16 arasında ”100 metre koşusu” yapılsa kim kazanır? Burun farkıyla Ferrari! Peki Ferrari ile 990 cc’lik Yamaha motoru arasındaki yarışı? Sorması bile anlamsız… Tabii ki Yamaha!

Start-finish düzlüğündeki diğer yarışmacılar, frene ve gaza aynı anda basarak asfalt üzerinde patinaj çektirdiği tekerleklerini ısıtmaya çalışırken, o, umursamaz bir şekilde pantolonunu çekiştirmekle meşgul. Durumu gören pit ekibinin özel tasarım elektrikli battaniyeleri tekerleklere geçirmek için koşuşturması, seyircileri daha da coşturmaktan başka bir işe yaramıyor.

Birazdan yarış başlayacak ve seyirciden başka hiçbir şeyi önemsemeyen bu genç pilot, pistin en hızlı bölümünde saatte 324 kilometre hıza erişecek. Ses hızının dörtte birinden daha yüksek olan bu hızda, üzerinizdeki fiziksel etki, sizi motorun üzerinden 180 kilometre hızla geri fırlatabilir! Bu hızda eğer bir otobanda gidiyor olsaydınız, hızınız daha 220 kilometreye ulaşmadan yoldaki kesik şerit çizgilerini artık tek bir düz çizgi görmeye başlayacak; 300 kilometre civarında da, tıpta adı ”Tamamlayıcı Renkler İllüzyonu” adı verilen sendromla tanışacaktınız. Bu, üzerinde üç ana rengin (kırmızı/ mavi/yeşil) bulunduğu bir fırıldağın döndürüldüğünde gözün sadece beyaz rengi görmesi ile aynı şey. Eğer çevrenizde doğru renk kombinasyonları varsa (ki renkli takım bayraklarıyla Moto GP tribünleri, bu iş için birebir), etrafınızı beyaz renkte görmeye başlayabilirsiniz!

Genç pilot, bir ara yavaşlayıp 10. sıraya kadar düşmesine rağmen, yarışı birinci bitirmeyi yine başarıyor. Motosikleti ile zafer turunu atarken, ayağa kalkıp eğilerek seyircilerini selamlıyor. Dünyanın neresinde olursa olsun, kendisini destekleyen ”tifosi”ler bu gösteriden çok memnun. Ama o da ne? Gösterinin en üst noktaya döndüğü anda, motorunu pistin kenarına yanaştırarak bariyerlerden atlayıp koşmaya başlıyor! Genç pilot, pistin hemen yanı başındaki seyyar tuvalete girerek, 53 turun sonrasında nihayet ”gerçek huzura” erişiyor.

İşte o anın görüntüsü, buyrun seyredin, siz de spikerler gibi bir güzel kopun:)

Asıl sorun, yavaş gitmek…

2001-2002 sezonunda İspanya’daki Jerez pistinde bu sahnenin gerçekleşmesine yol açan pilot, son dört yılın şampiyonu Valentino Rossi’den başkası değildi! Videosunu Focus dergisinin İnternet sitesinden izleyebileceğiniz bu olay sonrasında Rossi, ertesi yıl katıldığı Honda takımı için bir de reklam filmi çevirdi. Reklam filminde Rossi yine tuvalete koşuyordu, ancak tek bir farkla: Bu kez, yarış başlamadan birkaç saniye önce tuvalete giriyordu. Dışarıda start verildiği halde tuvalette rahatını bozmayan Valentino Rossi’nin verdiği mesaj çok netti: ”Boşver, nasıl olsa altımdaki bir Honda…”

Şaka bir yana, 990 cc ve 5 silindirli yeni kuşak motorlarla MotoGP’de hız yapmak hiç sorun değil. Aksine, düşük hızda gitmek sorun çıkarabiliyor. Valentino Rossi’nin viraj alırken arka tekerleğinde saptanan 20 derecelik sapma ve ardında bıraktığı yağ izi, bunun net bir göstergesi.

Motosikletler hakkındaki yaygın bir ”kent efsanesi”ni yıkmakla işe başlayalım. Rossi ve rakiplerinin, virajlarda yana yatmalarının altında ne hız tutkusu yatıyor ne de ‘’soğukkanlı” görünmek. Onlar, yalnızca altlarındaki motorun fren sistemini kontrol etmeye çalışıyorlar!

Virajları ne kadar yatarak alırsanız, hızınızın o kadar artacağı yanılgısı da doğru değil. Moto GP’de asıl amaç, yarışta viraj alırken tüm ağırlığı ön kısma yüklenen motorun burun kısmının hafifletilmesi, böylece negatif dönme momentinin azaltılmasını sağlamaktan başka bir şey değil!